ABM przekazało Fundacji dane dotyczące kierowników projektów
Po prawie dwóch latach oczekiwania Fundacja Science Watch Polska wygrała w NSA sprawę przeciwko Prezesowi Agencji Badań Medycznych.

Na początku stycznia 2023 r. sąd stwierdził bezczynność Prezesa ABM Radosława Sierpińskiego i nakazał udostępnienie informacji publicznej w postaci listy podmiotów, które uzyskały dofinansowanie w konkursie nad badaniami związanymi z Covid-19 łącznie z listą nazwisk kierowników grantów i przyznaną kwotą.

Konkurs został ogłoszony 10 kwietnia 2020 r., a termin składania wniosków upływał 30 kwietnia 2020 r.

Prace badawczo-rozwojowe mogły dotyczyć opracowania:
- nowych rozwiązań diagnostycznych związanych z COVID-19 (szybkie testy diagnostyczne);
-
skutecznej szczepionki na COVID-19;
-
skutecznej terapii dla osób chorujących na COVID-19.

W tempie ekspresowym, bo w przeciągu 72 godzin podejmowano decyzje o ocenie wniosku (komisja oceniająca – potrzebne źródło). Natomiast decyzje o dofinansowaniu projektu podejmowano w ciągu 7 dni roboczych.

Czytając szczegółowo warunki otrzymania dofinansowania na badania, można odnieść wrażenie, że  Prezesa ABM ma nieograniczone możliwości, gdyż dofinansowaniu podlegały projekty, które uzyskały co najmniej 7 punktów. Jednak ostateczną decyzję o dofinasowaniu podejmował Prezes ABM. Ponadto do dofinansowania kwalifikowały się projekty spełniające kryteria punktowe oraz zaakceptowane przez Prezesa ABM. Równie kontrowersyjny zapis świadczący o nieograniczonych możliwościach Prezesa wskazuje, że „do projektów naukowych związanych z COVID-19 nie stosuje się standardowych zasad konkursowych, a od decyzji Prezesa ABM nie przysługuje odwołanie[1].

W konkursie o dofinansowanie na badania nad COVID-19 wnioskowało 98 jednostek, z czego 21 jednostek otrzymało dofinansowanie.

Zgodnie z informacjami podanymi na stronie internetowej – ABM mogła rozdysponować 50 mln zł, a w razie potrzeby budżet mógł zostać zwiększony. Maksymalna kwota dofinansowania to 5 mln zł. Środki rozdysponowane na badania nie pochodzą z prywatnej kieszeni Prezesa, tylko ze składek obywateli odprowadzanych na NFZ.

Zatem 25 maja 2020 r. Fundacja Science Watch Polska zwróciła się z wnioskiem do Prezesa R. Sierpińskiego o udostępnienie szczegółowych informacji dotyczących kierowników projektów oraz przyznanych kwot. Po długiej korespondencji i złożeniu skargi do WSA na bezczynność Prezesa – 9 stycznia 2023 r. NSA ogłosił wyrok nakazujący udostępnienie objętych wnioskiem danych.

Zgodnie z uzyskanym z ABM dokumentem kwota przeznaczona na badania nad COVID-19 to ponad 68 mln zł. Taką kwotę rozdysponowano wśród 21 jednostek. Mimo że maksymalnie można było uzyskać 5 mln zł, to Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 w Lublinie otrzymał kwotę z nadwyżką: 5 039 420,00 zł.

Maksymalną kwotę 5 mln otrzymały 3 jednostki: Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN, Sieć Badawcza Łukasiewicz Instytut Technologii Elektronowej, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Warto zwrócić uwagę, że Wojskowy Instytut Medyczny z Warszawy dostał dofinansowanie do 2 projektów na łączną kwotę 6 702 000 zł. A Warszawski Uniwersytet Medyczny otrzymał dofinansowanie do 2 projektów na kwotę 6 694 596 zł.

W tabeli przedstawiono projekty, które uzyskały akceptację Prezesa ABM, natomiast na końcu artykułu (w pliku) zamieszono oryginalną listę otrzymaną z ABM zwierającą wszystkie złożone wnioski projektowe.

L.p. Numer wniosku Wnioskodawca Główny badacz Tytuł projektu Kwota wnioskowana
1. 2020/ABM/COVID19/0036 Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 w Lublinie (SPSK Nr 1 w Lublinie) Dr hab. med. prof. nadzw. Krzysztof Tomasiewicz, Badania nad wytworzeniem swoistej immunoglobuliny ludzkiej z osocza dawców po przebytej infekcji wirusowej SARS CoV 2 i jej zastosowaniem terapeutycznym u pacjentów z COVID 19 5 039 420,00 zł
2. 2020/ABM/COVID19/0026 Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk Prof. dr hab. Piotr Religa Opracowanie profilaktycznej szczepionki przeciwko wirusowi SARS-CoV-2 wywołującego covid-19 (coronavirus disease 2019), w oparciu o wektor wirusowy krowianki MVA 5 000 000,00 zł
3. 2020/ABM/COVID19/0012 Sieć Badawcza Łukasiewicz Instytut Technologii Elektronowej Dr inż. Joanna Jankowska Śliwińska Czujniki do szybkiego i bezinwazyjnego wykrywania SARS CoV 2 na wczesnym etapie zakażenia 5 000 000,00 zł
4. 2020/ABM/COVID19/0005 Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Prof. Grzegorz Mazur Zastosowanie osocza ozdrowieńców w terapii chorych na COVID-19 wraz z metabolomiczną i laboratoryjną oceną postępu terapii osoczem. 5 000 000,00 zł
5. 2020/ABM/COVID19/0003 Uniwersytet Rzeszowski Dr n med. Hanna Czajka Wielośrodkowe, randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby badanie fazy III z grupą kontrolną przyjmującą placebo, oceniające wpływ szczepień przeciw gruźlicy na zapadalność i przebieg zakażeń wirusem SARS-CoV-2 wśród pracowników ochrony zdrowia w Polsce podczas pandemii COVID-19 4 994 212,00 zł
6. 2020/ABM/COVID19/0034 Wojskowy Instytut Medyczny Prof. dr hab. n biol. Claudine Kieda, dr n. med. Jakub Klimkiewicz ITPP jako preparat wspomagający leczenie postępującej niewydolności oddechowej w przebiegu COVID 19.ITPP jako preparat wspomagający leczenie postępującej niewydolności oddechowej w przebiegu COVID 19. 4 952 000,00 zł
7. 2020/ABM/COVID19/0060 Gdański Uniwersytet Medyczny Prof. Tomasz Smiatacz Badanie kliniczne fazy III oceniające skuteczność i bezpieczeństwo fawipirawiru w porównaniu do standardowej opieki zgodnie z aktualnymi zaleceniami AOTMiT u pacjentów z infekcją SARS-COV-2. UWAGA WNIOSEK JEST POPRAWĄ WNIOSKU NR 2020/ABM/COVID19/20 4 921 160,00 zł
8. 2020/ABM/COVID19/0048 Warszawski Uniwersytet Medyczny Dr n. med. Jarosław Biliński Badanie kliniczne wieloośrodkowe, randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo oceniające wpływ transplantacji mikrobioty jelitowej pełniącej funkcję modulatora odpowiedzi zapalnej (immunomodulacja), dołączonej do terapii standardowej, na redukcję ryzyka progresji choroby COVID19 z nasilającą się burzą cytokinową i procesem zapalnym 4 696 008,00 zł
9. 2020/ABM/COVID19/0022 Centralny Szpital Kliniczny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie Prof. Waldemar Wierzba Badanie kliniczne w zakresie poszukiwania markerów genetycznych odpowiedzialnych za intensywność przebiegu choroby COVID-19, wśród pacjentów z towarzyszącymi chorobami krążeniowo-oddechowymi (szczególna grupa wysokiego ryzyka). 4 429 400,00 zł
10. 2020/ABM/COVID19/0001 Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Prof. dr hab. Marcin Moniuszko Opracowanie testów diagnostycznych wskazujących na ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19
Nowy tytuł: „Przeprowadzenie analizy genomu wirusa SARS-CoV-2 oraz genomu pacjentów z COVID-19  w celu opracowania zestawu genetycznych markerów określających osobniczą wrażliwość na zakażenie koronawirusem SARS-Cov-2 i ciężkość przebiegu COVID-19”
4 419 000,00 zł
11. 2020/ABM/COVID19/0071 Warsaw Genomics spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa Prof. Krystian Jażdzewski Odporność grupowa wobec SARS CoV 2 w Polsce: walidacja dostępnych testów serologicznych i określenie poziomu przeciwciał IgG anty SARS CoV 2 w czasie 1 3 9 i 12 miesięcy od zachorowania na grupie 2500 osób przebyłych COVID 19. 4 376 500,00 zł
12. 2020/ABM/COVID19/0044 Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Prof. dr hab. n. med. Jan E. Zejda Rozpowszechnienie, przebieg i czynniki ryzyka zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w populacji Aglomeracji Górnośląskiej w 2020 roku 3 122 000,00 zł
13. 2020/ABM/COVID19/0009 Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im M. Mossakowskiego PAN Prof. dr hab. Edward Franek Badanie kliniczne randomizowane, prowadzone metodą otwartej próby, w dwóch ramionach, porównujące skuteczność: 1. schematu leczenia porównującego leczenie azitromycyna + standard of care ze standard of care u hospitalizowanych chorych z rozpoznanym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 o przebiegu łagodnym (skala MEWS 0-2 pkt.) oraz 2. schematu leczenia azitromycyna + standard of care ze schematem leczenia azitromycyna plus tocilizumab + standard of care u hospitalizowanych chorych z rozpoznanym zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 o przebiegu średniociężkim do ciężkim (skala MEWS ≥ 3 pkt.) 2 869 081,00 zł
14. 2020/ABM/COVID19/0021 Warszawski Uniwersytet Medyczny Prof. Mariusz Gujski Częstość występowania zakażeń SARS-CoV- 2 wśród pracowników policji w woj. mazowieckim - reprezentatywne badanie epidemiologiczne 1 998 588,00 zł
15. 2020/ABM/COVID19/0059 Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Prof. Bogusław Machaliński Ocena odpowiedzi humoralnej w populacji narażonej na kontakt z wirusem SARS CoV 2: implikacje kliniczne, epidemiologiczne oraz organizacyjne w zakresie opieki zdrowotnej UWAGA - WNIOSEK JEST POPRAWĄ WNIOSKU NR 2020/ABM/COVID19/0013 1 971 500,00 zł
16. 2020/ABM/COVID19/0082 Klinika Pulmonologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Dr hab n. med. Anna Doboszyńska System wspomagający zdalną diagnostykę pacjentów leczonych w warunkach domowych, umożliwiający wykrywanie nagłego zaostrzenia się objawów COVID-19 na bazie metod sztucznej inteligencji UWAGA WNIOSEK JEST POPRAWĄ WNIOSKU 2020/ABM/COVID19/0007 1 899 533,00 zł
17. 2020/ABM/COVID19/0043 Wojskowy Instytut Medyczny Dr hab. n. med. Jacek Kot Tlenoterapia hiperbaryczna (HBOT) w leczeniu COVID-19 (akronim: HBOT & COVID-19) UWAGA: Wniosek jest poprawionym wnioskiem nr 2020/ABM/COVID19/0016 1 750 000,00 zł
18. 2020/ABM/COVID19/0077 Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie Prof. Andrzej Horban Wprowadzenie i ocena  bezpieczeństwa i skuteczności algorytmów  diagnostycznych i terapeutycznych u pacjentów diagnozowanych i leczonych z powodu SARS-CoV-2  w Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym i w oddziałach  zakaźnych  w Polsce. UWAGA WNIOSEK JEST POPRAWĄ WNIOSKU 2020/ABM/COVID19/0015 1 499 985,00 zł
19. 2020/ABM/COVID19/0011 Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu Prof. Mariusz Gąsior Ocena częstości występowania, przebiegu klinicznego oraz leczenia kardiologicznych, neurologicznych i pulmonologicznych powikłań COVID-19 - badanie pilotażowe 517 400,00 zł
20. 2020/ABM/COVID19/0023 Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Prof. Jerzy Sieńko Analiza polimorfizmów genu ACE2 w ocenie ciężkości przebiegu klinicznego COVID-19 130 000,00 zł
21. 2020/ABM/COVID19/0024 Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Dr hab. med Katarzyna Kotfis Zastosowanie antagonisty receptora mineralokortykoidowego (spironolaktonu) w leczeniu zwłóknienia płuc związanego z zakażeniem SARS-CoV-2. 100 000,00 zł
  Łączna kwota dofinansowanych projektów 68 685 786,00 zł

Co wiemy o konkursach?

Dofinansowanie na badania uruchomione było w trybie błyskawicznym (co zrozumiałe – na początku 2020 r. świat ogarnięty był paniką covidową), zatem wydawało się, że w  ślad za szybkim uzyskaniem środków powinno iść szybkie tempo badań. Obecnie, po upływie prawie 3 lat okazuje się, że 4 projekty (19%) są dalej w trakcie realizacji, 3 umowy (14%) zostały rozwiązane, a 14 projektów (67%) jest zakończonych. Nie wiadomo, z jakim skutkiem.

Ponieważ wszystkie dane projektów są już publicznie dostępne, w artykule przedstawiono informacje dotyczące 4 projektów, które uzyskały najwyższe kwoty dofinansowania – 5 mln zł.

1. Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 w Lublinie (SPSK Nr 1 w Lublinie)

W szpitalu zamierzano przebadać 480 pacjentów, natomiast po przebadaniu pierwszych 100 pacjentów nie stwierdzono korzyści z dołączenia swoistej Immunoglobuliny anty-SARS-CoV2 do standardowej terapii u pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19[2][3][4].

2. Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk

Z informacji zamieszczonych w internecie można dowiedzieć się o unieważnieniu konkursu[5][6].

3. Sieć Badawcza Łukasiewicz Instytut Technologii Elektronowej

Projekt jest nadal w trakcie realizacji, brak jest podanej daty zakończenia projektu[7].

4. Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Na Uniwersytecie badano wpływ osocza ozdrowieńców na osoby chore na COVID-19. O pozytywnym wpływie osocza mówił prof. Mazur już pod koniec kwietnia 2020 r. Swoje spostrzeżenia oparł na 25 osobach, którym podano osocze. U 65% leczonych (16 osób) zauważono poprawę. Po kilku dniach chorzy nie wymagali już hospitalizacji[8]. W dłuższej perspektywie czasowej metoda ta okazała się mało skuteczna[9], natomiast nie wiadomo, jak zakończył się projekt, ponieważ informacji takiej nie ma ani na stronie WUM, ani na stronie ABM.

Kim jest Prezes Agencji Badań Medycznych?

Na temat Radosława Sierpińskiego w ostatnim czasie można przeczytać w sieci bardzo dużo. W czerwcu 2018 r. zrobił doktorat pod kierunkiem prof. Łukasza Szumowskiego, byłego Ministra Zdrowia, a w marcu 2019 r. objął obowiązki Prezesa ABM. Ponieważ zgodnie z Ustawą o ABM prezesem może zostać osoba z habilitacją, już 22 kwietnia 2021 r. Rada Dyscypliny Nauki Medyczne Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nadała stopień doktora habilitowanego panu Sierpińskiemu, aby mógł pełnoprawnie piastować obowiązki Prezesa.

 I wprawdzie Sierpiński otrzymał 4 pozytywne recenzje, to recenzent prof. Jarosław Drożdż przyznaje Sierpińskiemu tytuł doktora habilitowanego w oparciu o tzw. starą ustawę, pisząc: „Stwierdzam, że zarówno aktywność naukowa Kandydata, jak i Jego osiągnięcie naukowe przedstawione mi do oceny spełniają wymogi stawiane przy ubieganiu się o nadanie tytułu doktora habilitowanego w dziedzinie nauk medycznych w myśl art. 16 ustawy z dnia 3 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie (tekst jednolity Dz. U. 2017 poz. 1789)”.

Recenzja wydana w oparciu o nieaktualną ustawę powinna być automatycznie unieważniana. Czy nikt z 7-osobowej komisji habilitacyjnej, wieloosobowej Rady Nauk Medycznych UW nie zwrócił uwagi na błędy formalne dokumentu?

Szybka kariera naukowa R. Sierpińskiego opisana jest w artykule - https://wiadomosci.onet.pl/kraj/dal-uczelni-miliony-zostal-habilitowany-kim-jest-radoslaw-sierpinski/83nz5qw

Wydaje się, że opisane w artykule 68 mln zł przeznaczone na badania nad COVID-19 to kropla w morzu finansów, którymi dysponuje ABM. Przykładowe kwoty z ogólnodostępnego sprawozdania finansowego ABM za 2021 r.:

- konkurs na działalność badawczo-rozwojową w zakresie niekomercyjnych badań klinicznych – ABM/2020/1 – 375 510 408,20 zł,
- konkurs na niekomercyjne badania kliniczne w obszarze chorób rzadkich – ABM/2021/1 – 101 985 809,56 zł,
- komercyjny konkurs na rozwój innowacyjnych rozwiązań terapeutycznych z wykorzystaniem technologii RNA – ABM/2021/5 – 254 108 629,57 zł.
Ze względu na kontrolny charakter Fundacji Science Watch Polska, nadal będziemy przyglądać się działalności i rozdysponowywaniu publicznych środków przez Agencję Badań Medycznych.

Wykaz kierowników projektów

 Joanna Gruba


Ciekawe linki
https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,26621814,jak-pis-dzielila-pieniadze-na-badania-nad-covid-19-na-liscie.html?cta=1pbox-2hd-3noac-5Standard2023v2NW - kto otrzymał finansowanie
https://wyborcza.pl/7,75398,27506230,cien-nad-ulubiencem-premiera-ujawniamy-kulisy-habilitacji.html
– niejasności w habilitacji R. Sierpińskiego
https://tvn24.pl/polska/pracownicy-agencji-badan-medycznych-podleglej-ministerstwu-zdrowia-przyznali-milion-zlotych-firmie-zwiazanej-z-marcinem-szumowskim-4598913 - o ABM
https://www.termedia.pl/koronawirus/Prof-Piotr-Ponikowski-Chlorochina-moze-byc-pierwszym-zarejestrowanym-lekiem-na-COVID-19,37489.html - uruchomienie projektu COVID-19 w ciągu 2 tygodni
https://www.igbzpan.pl/uploaded/FSiBundleContentBlockBundleModelTranslatableBlockTranslatableFilesElement/filePath/1848/informacja-o-uniewaznieniu-postepowania-na-www.pdf - unieważnienie postępowania - Instytut Genetyki i Biotechnologii Zwierząt PAN


[1] https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/314,Agencja-Badan-Medycznych-uruchamia-dodatkowe-srodki-na-opracowanie-szczepionki-t.html
[2]
https://abm.gov.pl/pl/aktualnosci/1189,Komunikat-w-sprawie-wynikow-analizy-przejsciowej-badania-klinicznego-w-ramach-Ba.html
[3] https://www.spsk1.lublin.pl/node/1535
[4]
https://journals.viamedica.pl/journal_of_transfusion_medicine/article/view/83927
[5]
https://wyszukiwarka.abm.gov.pl/index.php
[6]
https://www.igbzpan.pl/uploaded/FSiBundleContentBlockBundleModelTranslatableBlockTranslatableFilesElement/filePath/1848/informacja-o-uniewaznieniu-postepowania-na-www.pdf
[7] https://wyszukiwarka.abm.gov.pl/index.php
[8] http://www.usk.wroc.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=2242&Itemid=28
[9]
https://www.termedia.pl/koronawirus/Osocze-ozdrowiencow-nieskuteczne-w-leczeniu-ciezko-chorych-pacjentow-z-COVID-19,43869.html

 

1.png4.png5.png0.png0.png7.png7.png