Mapa mobbingu - ankieta

Szanowni Państwo,

w imieniu Fundacji Sciene Watch Polska, zwracamy się z uprzejmą prośbą o wypełnienie anonimowej ankiety dotyczącej mobbingu na uczelniach. Wyniki ankiety będą podstawą do opracowania MAPY MOBBINGU i przedstawienia w formie graficznej rozkładu uczelni, na których zjawisko mobbingu jest szczególnie nasilone.

Stan nauki polskiej w świetle rankingu TOP2% Stanford University & Elsevier. Charakterystyka dziedzin i dyscyplin naukowych
W listopadzie 2021 r. został opublikowany nowy ranking TOP2% Stanford University & Elsevier za 2021 r. w kategorii kariery naukowej i cytowań. O ile osoby, które znalazły się na liście rankingowej, i z tego powodu należą im się serdeczne gratulacje, o tym wiedzą, o tyle zbiorowe dane odnośnie miejsca polskich uczelni i rozkładu liczby zajętych miejsc w kategorii dziedzin i dyscyplin naukowych nie były jeszcze publikowane.

Ranking TOP2% dotyczy publikowania wyników badań w światowych czasopismach, materiałach konferencyjnych i wydawnictwach zwartych. Zawiera obszerne zestawienie ok. 200 000 osób ze wszystkich dziedzin i dyscyplin naukowych, w tym 1027 naukowców z Polski. Zestawienie wiodących polskich uczelni i instytutów naukowo-badawczych zostało opublikowane na stronie Fundacji Science Watch Polska 20 stycznia 2022 r.

W przedstawionym artykule dokonano analizy osiągnięć polskich naukowców z podziałem na 17 dziedzin nauki, a w drugiej części dane te przypisano do 161 dyscyplin naukowych.

Podział osiągnięć naukowców z podziałem na dziedziny

W rankingu liderami są nauki ścisłe: fizyka i astronomia (182 naukowców), medycyna kliniczna (173 naukowców) oraz chemia (165 naukowców). W czołówce znajdują się również nauki techniczne (128 naukowców). Jeśli uwzględnić doniosłą rolę nauk technicznych w tworzeniu nowych, przyszłościowych technologii (za koronny przykład mogą posłużyć interdyscyplinarne nauki o materiałach i rozwój sztucznej inteligencji (AI), to nauki techniczne mogą być nawet liderem tego zestawienia. W tabeli 1 zestawiono dane dotyczące przyporządkowania liczby osób z Polski do dziedzin nauki.

Tabela. 1. Wykaz dziedzin naukowych oraz liczba osób reprezentujących dane dziedziny.

Lp.

Nazwa dziedziny nauki

Całkowita liczba osób

Udział %

Liderzy

Najwyższe miejsce w rankingu

1.

fizyka i astronomia

182

17,72

UW (23), AGH (13)

14

2.

medycyna kliniczna

173

16,85

CMUJ (25), WrUM (16)

2

3.

chemia

165

16,07

AGH (13), UJ, PP, PG (12)

22

4.

nauki techniczne (inżynieria)

128

12,46

AGH, PW (13), PWr (10)

22

5.

technol. przyszłościowe i strategiczne

115

11,20

PŚl (13), PL (11)

57

6.

technol. informatyczne i komunikacyjne

65

6,33

PŚl (7), IBSPAN (6)

25

7.

rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo

57

5,55

UPRrzL (10), U Rol Kr (6)

57

8.

biologia

37

3,60

UJ, UŁ (5)

16

9.

badania biomedyczne

36

3,51

UJ (4), UŁ (3)

7

10.

nauki o ziemi i środowisku

28

2,73

AGH (8)

90

11.

matematyka i statystyka

17

1,66

AGH, PŁ, PWr, UŁ, URz (2)

98

12.

psychologia i nauki poznawcze

11

1,07

SWPS (3)

21

13.

ekonomia i biznes

5

0,49

PCz (2)

19

14.

nauki społeczne

4

0,39

UAM (2)

156

15.

komunikacja społeczna i media

2

0,19

UŁ, PIAS

113

16.

badania historyczne

1

0,10

UAM

222

17.

filozofia i teologia

1

0,10

WSIiZ Rz

834

 

suma

1027

100

 

 

W grupie politechnik występują najczęściej: Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Śląska, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska, Politechnika Poznańska i Politechnika Łódzka czyli, co nie jest zaskoczeniem, czołówka uczelni technicznych. W grupie uniwersytetów i uniwersytetów medycznych zdecydowanymi liderami są Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński, a więc również potwierdzenie krajowego prymatu tych uczelni wyższych. W pięciu dziedzinach udział polskiej nauki jest raczej symboliczny. Należy zauważyć, że są także białe plamy.

 Rys. 1. Rozkład procentowy udziału dziedzin nauki w rankingu TOP2% wg tabeli 1.

 

Podział osiągnięć naukowców z podziałem na dyscypliny

W rankingu znajduje się 161 dyscyplin naukowych, z czego każda z 32 dyscyplin jest reprezentowana przez 4 osoby, a kolejne 30 dyscyplin jest reprezentowanych przez 3 osoby. Aż 99 dyscyplin jest w rankingu reprezentowanych przez jedną lub dwie osoby, zatem dyscyplin tych nie uwzględniono w zestawieniu poniżej. W tabeli 2 przedstawiono liczbę reprezentantów w 62 dyscyplinach naukowych, z pominięciem dyscyplin mniej istotnych w rankingu.

Tabela 2. Wykaz dyscyplin naukowych oraz liczba osób reprezentujących dane dyscypliny.

Lp.

Nazwa dyscypliny

Liczba osób

Wiodące uczelnie

1

nauki o materiałach

57

PŚl, PL, IMiM PAN

2

sztuczna inteligencja i przetwarzanie obrazu

55

PŚl, IBS PAN, AGH

3

fizyka stosowana

53

UŚl, IF PAN, PW

4

chemia analityczna

46

PG, UW

5

polimery

38

CBMiM PAN, PP, UMK

6

fizyka atomowa i cząstek

36

AGH, IF PAN, UJ, UWr

7

inżynieria mechaniczna i transport

33

PO, PG, IPPT PAN

8

energetyka

32

PŚl, PP, AGH

9

fizyka chemiczna

31

UMC-S, UMK, UW

10

farmakologia i farmaceutyka

30

UML, CMUJ

11

inżynieria elektryczna i elektronika

29

AGH, PW

12

optoelektronika i fotonika

29

WAT, PW, PWr

13

nauka o żywności i żywieniu

21

UPWr, UPL

14

chemia nieorganiczna i nuklearna

20

UŚl, INTiBS PAN

15

inżynieria chemiczna

20

UMC-S, PW

16

fizyka podstawowa

20

UW, UJ, UG

17

systemy sercowo-naczyniowe i hematologia

20

CMUJ, UMWr

18

górnictwo i metalurgia

18

PŚl, AGH

19

chemia medyczna i biomolekularna

18

-

20

biochemia i biologia molekularna

17

UJ

21

chemia organiczna

16

UW, UJ

22

nauki o środowisku

16

-

23

biologia roślin i botanika

15

UŚl, SGGW

24

onkologia i karcynogeneza

14

UMG

25

matematyka podstawowa

14

URz

26

chemia fizyczna

13

UJ, UG

27

neurologia i neurochirurgia

13

-

28

mleczarstwo i produkty pochodzenia zwierzęcego

13

-

29

sieci i telekomunikacja

12

PW

30

astronomia i astrofizyka

11

UW

31-35

akustyka, biotechnologia, zdrowie środowiskowe i zawodowe, anatomia i morfologia, nauki weterynaryjne

10

-

36-38

inżynieria przemysłowa i automatyzacja, toksykologia, psychologia społeczna

9

-

39-41

chirurgia, medycyna prawna i sądowa, gastroenterologia i hepatologia

8

 

42-43

optyka, zoologia

7

 

44-45

leśnictwo, dermatologia i choroby weneryczne

6

-

46-51

agronomia i kultura agrarna, medycyna podstawowa i wewnętrzna, alergologia, inżynieria biomedyczna

5

-

Z danych zestawionych w tabeli 2 wynika, że liczba osób deklarujących przynależność do pierwszych 17 dyscyplin stanowi ponad 50% wszystkich osób ujętych w rankingu. Dominującymi dyscyplinami są nauki o materiałach, sztuczna inteligencja i przetwarzanie obrazu/danych oraz dwie nauki ścisłe: fizyka i chemia, które wyraźnie je wspomagają ze strony teoretycznej i doświadczalnej.

Z grupy nauk technicznych i inżynieryjnych dominuje inżynieria mechaniczna i transport oraz inżynieria elektryczna i elektronika, czyli klasyczne dyscypliny decydujące o rozwoju przemysłowym. O ich rozwoju powinny pamiętać zarówno uczelnie techniczne, jak i instytucje dystrybuujące środki na badania naukowe i wdrożeniowe. Nowoczesność oznacza tu inne spojrzenie na program kształcenia i wyposażenie laboratoriów, a przede wszystkim nadążanie za trendami zrównoważonego rozwoju.

Zakończenie

Na zakończenie można podać dość zaskakujący, a nawet paradoksalny fakt, że nauka o materiałach (występują takie kierunki kształcenia jak: inżynieria materiałowa, inżynieria biomedyczna i nanotechnologia) nie cieszy się dużą popularnością wśród studentów, a spełnia jednak kluczową rolę w światowym wyzwaniu naukowym i przemysłowym. Jaką drogę wybiorą polscy naukowcy w poprawie notowań polskiej nauki w światowym rankingu i czy instytucje odpowiedzialne za jej rozwój przeanalizują przedstawione dane okaże się znów za rok, chociaż osiągniecie światowego poziomu to proces długoletni . Mamy nadzieję, że będziemy mieć możliwość przybliżyć Państwu nowe informacje.

Zdaniem Fundacji SWP przedstawione opracowania powinny zainteresować takie instytucje naukowe jak: Rada Doskonałości Naukowej, Narodowe Centrum Nauki czy Ministerstwo Edukacji i Nauki. Dane powinny być uwzględniane przy kategoryzacji jednostek nauko-badawczych, wyborze ekspertów i przyznawaniu środków na badania. W tym ostatnim przypadku powinny służyć pomocą w uniezależnieniu przyznawania środków na badania naukowe od interesów grup i powiązań koleżeńsko-towarzyskich. Powinny być wręcz ważnym kryterium wspomagającym ważność Indeksu Hirscha (h-index) oraz przyczynić się do ograniczenia kryzysu w recenzowaniu wniosków naukowych, o którym pisze Przewodniczący Rady Doskonałości Naukowej prof. Grzegorz Węgrzyn w Forum Akademickim nr 10/2021. Niech za przykład posłuży fakt, że osoba z tytułem naukowym profesora z pierwszej setki w rankingu nie była brana praktycznie pod uwagę w recenzowaniu wniosków habilitacyjnych i profesorskich.

Prof. zw. dr hab. inż. W. Grzesik
dr Joanna Gruba

 

Dodaj komentarz

3.png6.png5.png8.png2.png4.png